Hiperkaliemia u pacjentów z chorobami nerek musi być leczona
Obecnie możliwość stosowania refundowanego leczenia mają tylko pacjenci z bardzo zaawansowaną chorobą nerek i hiperkaliemią.
O problemie hiperkaliemii (wysokiego poziomu potasu) mówili eksperci podczas debaty na temat chorób cywilizacyjnych „Dnia Zdrowia z Wprost”. Dotyczy on m.in. pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, u których niezbędne jest stosowanie leków hamujących układ renina-angiotensyna-aldosteron. Leki są konieczne, nie powinno się ich odstawiać ani zmniejszać dawek. Jeśli pojawi się wysoki poziom potasu – hiperkaliemia – należy podać leczenie, które spowoduje obniżenie poziomu potasu. Jednak obecnie takie leczenie w przypadku przewlekłej choroby nerek dotyczy tylko najciężej chorych pacjentów.
Eksperci apelują do Ministerstwa Zdrowia o zmiany
– Hiperkaliemia jest bardzo istotnym problemem. Poziom potasu powyżej 6,5 mmol/l powoduje duże ryzyko zaburzeń rytmu serca. To stan zagrożenia życia, chory musi być leczony na SOR, niekiedy konieczna jest hemodializa, by poziom potasu zmniejszyć. Jednak również tzw. łagodna hiperkaliemia – między 5,0 a 6,5 mmol/l – jest problemem i może spowodować niewydolność krążenia, progresję choroby nerek, dlatego leczenie również jest uzasadnione – mówi prof. Marcin Adamczak.
W przypadku wystąpienia hiperkaliemii są już nowoczesne leki redukujące poziom potasu. W Polsce jest już refundowany jeden z nich: sodu cyrkonu cyklokrzemian, ale tylko dla osób z zaawansowaną chorobą nerek.
– Dla pacjentów z przewlekłą chorobą nerek ten preparat jest już refundowany u pacjentów z eGFR poniżej 45, leczonych lekami z układu renina-angiotensyna. Mamy już doświadczenie w stosowaniu tego preparatu, jest on doskonale tolerowany. Chcielibyśmy móc go jednak stosować także u pacjentów z eGFR powyżej 45, z mniej zaawansowaną chorobą, a najlepiej u wszystkich chorych na przewlekłą chorobę nerek, jeśli wystąpi u nich hiperkaliemia. To bardzo ważne, ponieważ zdarzają się chorzy z hiperkaliemią, mimo że mają mniej zaawansowaną postać choroby – mówi prof. Marcin Adamczak.
W czerwcu 2026 r. Polskie Towarzystwo Nefrologiczne poparło inicjatywę organizacji pacjenckich w tej sprawie. W oświadczeniu nefrolodzy napisali:
– W pełni podzielamy opinie zawarte w dokumencie „Stanowisko środowisk pacjenckich w sprawie potrzeby zapewnienia dostępu do nowoczesnej terapii obniżającej stężenie potasu u pacjentów z hiperkaliemią i niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek”, że pacjenci wymagający leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną powinni mieć zapewniony dostęp do skutecznych metod kontroli hiperkaliemii. Dotyczy to zarówno chorych z bardziej zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek, jak i pacjentów we wcześniejszych stadiach choroby oraz osób z niewydolnością serca, u których utrzymanie optymalnej terapii RAAS ma zasadnicze znaczenie dla rokowania. W opinii Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego rozszerzenie dostępu do nowoczesnych terapii kontrolujących stężenie potasu stanowi działanie zgodne z aktualną wiedzą medyczną, obowiązującymi wytycznymi klinicznymi oraz interesem pacjentów. Pozwala ono nie tylko na poprawę jakości opieki, ale również na ograniczenie liczby hospitalizacji, spowolnienie progresji przewlekłej choroby nerek oraz poprawę rokowania chorych.
Dietą nie jest możliwe obniżenie poziomu potasu
Zdarzały się zalecenia, żeby pacjent obniżył poziom potasu, stosując dietę. – To absurd, nie ma diety niskopotasowej, gdyż potas znajduje się niemal we wszystkich produktach. Owszem, zalecamy, żeby pacjent nie spożywał żywności wysoko przetworzonej lub wzbogaconej w potas, jednak dietą nie można uregulować poziomu potasu. Potasu nie zawierają mleko i ryż, ale nie da się żyć 10 czy 20 lat, stosując tylko dietę opartą na ryżu i mleku – mówi prof. Adamczak.
Nowoczesne leki, takie jak sodu cyrkonu cyklokrzemian, mają potencjał zmienić sytuację istotnej liczby chorych.
– Przewlekła choroba nerek obecnie jest pandemią, nawet co dziewiąta osoba choruje na nerki, dlatego warto wykonać proste badania: eGFR i albuminurię. Wczesne rozpoznanie choroby i wdrożenie leczenia zmienia losy chorych, gdyż można uniknąć postępu choroby i pojawienia się niewydolności nerek. Gdy wykryje się chorobę, konieczne jest leczenie, stosowanie odpowiednich dawek. Jeśli u chorego pojawi się hiperkaliemia, chcielibyśmy móc stosować u niego leczenie, które obniży poziom potasu – zaznacza prof. Adamczak.